انواع روش های جفت گیری گوسفند

روش های جفت گیری در گوسفند

جفت گیری گوسفند و مباحث مهم پیرامون آن پروسه ای بسیار حائز اهمیت برای دامداران محسوب می شود. در واقع جهت اجرای یک عملیات سودآور از پرورش گوسفند، تولیدکنندگان باید جزئیات بسیاری از رشته های مختلف مرتبط و نحوه ارتباط آنها با یکدیگر را درک کنند. یکی از جنبه های اساسی عملیات پرورش گوسفند، آشنایی با روش های جفت گیری گوسفند، اطمینان از آبستن شدن میش ها و داشتن بره است.

برای اطمینان از اینکه تصمیمات مدیریتی مانع باردار شدن میش ها نمی شود، درک فیزیولوژی اولیه چرخه تولید مثل گوسفند بسیار مهم است. میزان لقاح بین انواع گوسفندان در فصل، سن، نژاد و سیستم های بره زایی مختلف، متفاوت است. درک تأثیر این عوامل شما را قادر می سازد تا بهتر بتوانید تعیین کنید که میزان لقاح مطلوب برای گوسفندان مزرعه شما چقدر است.

مهم ترین نژادهای گوسفند را می شناسید؟!

تولید مثل در دام سبک

تولید مثل در دام سبک شامل جفتگیری و تولید مثل انواع گوسفند و بز می شود. در حال حاضر به سبب علل مختلف اقتصادی، اقلیمی، فرهنگی، اجتماعی و … تولید مثل در دام سبک غالبا به صورت سنتی انجام می شود. این کار در زمان های مختلفی از سال و به صورت پراکنده صورت می پذیرد.

این موضوع کاملا می تواند به ضرر دامداران باشد و سود و صرفه اقتصادی آنها را تحت تاثیر منفی قرار دهد؛ چرا که در این حالت آنها نمی توانند برنامه مدیریتی مطلوبی را در مورد جیره نویسی و نوع تغذیه دام تنظیم و اجرا کنند. کنترل بهداشت دام، تولید بره برنامه ریزی شده بر اساس نیاز بازار، تناسب تولید با قیمت فروش و … نیز در مورد تولید مثل پراکنده دام های سبک دچار مشکل می شوند.

در حالی که، مدیریت تولید مثل گوسفندان و سایر دام های سبک و فحلی همزمان آنها، بزغاله ها و بره هایی هم سن و هم وزن حاصل خواهد کرد. این کار مدیریت تغذیه مطلوب و مناسب آنها، نحوه نگهداری از دام های مولد و دام های تازه متولد شده، کنترل بهداشت، تناسب تولید با نیاز بازار و … را تسهیل می کند.

سن بلوغ گوسفند

سن بلوغ گوسفند (بهترین سن برای اولین جفتگیری گوسفند)

تعیین سن بهینه برای اولین جفتگیری گوسفند (میش های دوشیزه) همیشه ساده نیست. هر گونه تصمیم گیری در این مورد، در برخی مواقع سود و در برخی دیگر ضرر خواهد داشت. به عنوان مثال، تأخیر در جفتگیری میش دوشیزه به مدت 12 ماه منجر به تولید پشم بیشتر از میش می شود؛ اما این امر باید با دقت در برابر پتانسیل بره های کمتر در طول چرخه زندگی میش سنجیده شود.

جفت گیری گوسفندان میش برای اولین بار چه زمانی انجام می شود؟ میش های دوشیزه برای رسیدن به بلوغ جنسی باید به حداقل وزن بدن در حدود 33 تا 35 کیلوگرم برسند. آنها به طور کلی در این وزن میزان آبستنی حدود 80 درصد دارند. میش های سنگین تر در این مورد باید بهتر عمل کنند.

وجود یک تفاوت جزئی در وزن، فقط در حد چند کیلوگرم، میزان باروری را تا 40 درصد کاهش می دهد. اگر وزن یک میش کمتر از 28 کیلوگرم باشد، باردار نمی‌شود. بنابراین بره‌هایی که در اواخر دوره زایش متولد می‌شوند ممکن است در رسیدن به وزن مورد نیاز تولید مثل در سال بعد مشکل داشته باشند.

تعداد بره

در یک برنامه اصلاح نژادی برای انواع نژاد گوسفند که به خوبی مدیریت می شود، هر میش به طور متوسط ​​5 بار امکان جفتگیری دارد. این فرآیند ابتدا در حدود 1.5 سالگی اتفاق می افتد و تا 5.5 سالگی میش به طول می انجامد. می توان انتظار داشت که به طور متوسط ​​سه یا چهار بره در این مدت پرورش دهد.

جفت گیری گوسفندان برای اولین بار، زمانی که با تاخیر همراه باشد، عمر تولید مثلی میش را افزایش نخواهد داد. این کار تعداد جفت گیری های ممکن را در این دوره به 4 و میانگین کل تعداد بره متولد شده از هر میش را به 3 بره کاهش می دهد. تاخیر در انجام پروسه تولید مثل و جفتگیری گوسفند ممکن است به سبب مزایایی از جمله موارد ذیل انجام شود.

مزایای تاخیر در جفت گیری گوسفند (میش):

  • بهبود تولید پشم
  • افزایش نرخ رشد
  • ارزش فروش نهایی بالاتر به سبب گوشت آنها.

دستگاه تناسلی گوسفند

تولید مثل گوسفندان نیز همچون هر موجود زنده دیگری از طریق دستگاه تناسلی و انجام لقاح ممکن می شود. گوسفند نر و ماده نقش‌های تولید مثلی متفاوتی دارند و در بیشتر گونه‌های جانوری، نقش ماده‌ها، تا زمانی که فرزند زنده‌ای تولید نکنند، تکمیل نمی شود. حتی پس از تولد، ماده‌ها نقش مهمی در ارائه مراقبت‌های پس از زایمان دارند و در پستانداران جهت تغذیه بچه هایشان باید شیردهی کنند.

درک آناتومی اولیه و فیزیولوژی تولید مثل گوسفند و بز در اجرای یک طرح مدیریت تولید مثلی مناسب در آنها حائز اهمیت ویژه است. مسلما اندام های تولید مثل و وظایف اصلی آنها در هریک از گوسفندان نر و ماده نیز با یکدیگر متفاوت هستند. شما می توانید درباره ی دستگاه تولید مثل گاو نیز مطالعه نمایید و تفاوت دستگاه تناسلی گوسفند با گاو را بهتر درک کنید.

دستگاه تناسلی گوسفند

دستگاه تناسلی گوسفند ماده یا میش

دستگاه تناسلی میش یا گوسفند ماده از لب های فرج، واژن (اندام جفتی)، دهانه رحم، بدنه رحم، مجرای تخمدان (که به آن لوله فالوپ نیز می گویند) و تخمدان تشکیل شده است. تخمدان ها حاوی تخمک هستند و هورمون های تناسلی ماده (پروژسترون و استروژن) را ترشح می کنند.

مجرای تخمدان مانند یک قیف  در نزدیکی تخمدان باز می شود و تخمک های آزاد شده از تخمدان را دریافت کرده و آنها را به محل لقاح منتقل می کند. مجرای تخمک در انتقال اسپرم به محل لقاح نقش دارد، محیط مناسبی را برای لقاح تخمک و اسپرم فراهم می کند و جنین تشکیل شده را به رحم منتقل می کند.

دستگاه تناسلی گوسفند نر

دستگاه تناسلی گوسفند نر از بیضه ها (که اسپرم و هورمون های جنسی را تولید می کنند)، سیستم مجرای انتقال اسپرم، غدد جنسي جانبي و آلت تناسلي نر يا اندام جفتي كه مني را وارد واژن گوسفند میش می کند، تشکیل شده است. بیضه ها اندام های جفتی هستند که در طول رشد جنین از حفره شکمی پایین می آیند تا در کیسه بیضه قرار بگیرند. آنها گامت های نر (اسپرماتوزوا) را تولید و هورمون جنسی گوسفند نر یا تستوسترون را ترشح می کنند. تستوسترون برای رشد ویژگی های گوسفند نر، حفظ رفتار جنسی طبیعی و تولید اسپرم ضروری است.

کیسه بیضه یک کیسه عضلانی حاوی بیضه ها است که از بیضه ها حمایت و محافظت می کند. آلت تناسلی، قسمت انتهایی دستگاه تناسلی گوسفند نر می باشد و وظیفه آن وارد کردن منی در مجرای واژن گوسفند میش است. در انتهای آلت تناسلی یک لوله باریک وجود دارد که مایع منی را در داخل و اطراف دهانه رحم گوسفند میش اسپری می کند.

تشخیص بارداری گوسفند

پنج روش تشخیص بارداری گوسفند عبارتند از: علامت‌های پرورشی، لمس رکتوم-شکمی، ابزار داپلر داخل رکتوم و دو دستگاه اولتراسونیک Scanoprobe و Scanopreg. دقت تشخیص در هریک از  این روش ها متفاوت است. همچنین هر یک از این روش ها در زمان خاصی جهت تشخیص آبستنی میش ها مورد استفاده قرار می گیرند.

به عنوان مثال میش ها زمانی که بین 60 تا 96 روز حامله باشند با استفاده از دو پروب رکتوم مورد بررسی قرار می گیرند و استفاده از دستگاه Scanoprobe برای گوسفندهای میش نیز در مورد آنهایی انجام می شود که 69 تا 103 روز باردار باشند. در حالت کلی تشخیص بارداری گوسفند بایستی با توجه به شرایط فیزیکی و سایر عوامل تعیین کننده وضعیت دام به گونه ای باشد که منجر به سقط جنین و هر گونه آسیب به میش و بره نشود.

دوقلوزایی در گوسفند

دوقلوزایی در گوسفند

تولید مثل گوسفند به صورت دوقلو یا چند قلو، به معنای افزایش قابل توجه سود مزرعه یا دامداری است. یکی از مولدترین اقدامات یک میش، توانایی او در داشتن بره دوقلو به جای داشتن یک بره است. گوسفندی که دوقلو باردار شده و در هر آبستن دو بره به دنیا می آورد بیشتر برای شما سود خواهد داشت و گوسفندی که به طور مداوم فقط یک بره به دنیا می آورد ممکن است باعث ضرر شما شود.

بنابراین، شما دوست دارید تا حد امکان میش دوقلو زا داشته باشید. اما چگونه می توان به گله گوسفندی با نرخ دوقلوزایی بالا رسید؟ در این مورد ساده ترین و معمولی ترین راهکار این است که بره میش دوقلو زا بگیرید تا در آبستن های بعدی برای شما دوقلو داشته باشد. اما متأسفانه، این کار به این سادگی امکان پذیر نیست!

میش هایی که سال به سال به طور مداوم دوقلو داشته باشند نادر هستند؛ هر چند که برخی از آنها حتی ممکن است سه قلو نیز داشته باشند؛ به کسانی که به دنبال افزایش بهره وری از طریق چندقلو زایی گوسفند هستند، توصیه می کنیم نژادی را پرورش دهند که به طور طبیعی اغلب سه قلو تولید می کند. بله، درست است!

چنین نژادهایی وجود دارند. گوسفند رومانوف و فین شیپ نژادهایی از این قبیل هستند؛ همچنین نژادهای کامپوزیتی یا گوسفندان نژاد متقابل نیز از جمله این نژادهای بارور می باشند. البته پرورش بره های گوسفندان سه قلو نیز کار بسیار مشکلی است و در اغلب موارد نرخ رشد آنها مطلوب نیست.

مجموعه فارموژن با نمونه گیری خون و تحلیل داده های ژنتیکی گوسفندان، به افزایش سرعت اصلاح نژاد و در نتیجه افزایش بازدهی دام کمک می کند؛ برای پرورش نژاد گوسفند با آگاهی کامل، با کارشناسان مجموعه فارموژن (۰۲۱۶۶۰۵۱۸۵۵) در تماس باشید. 

انواع روش های جفت گیری در گوسفند

انواع روش های جفت گیری گوسفند

روش طبیعی جفت گیری گوسفند

جفت گیری گوسفندان می تواند به صورت طبیعی و مصنوعی انجام شود. در روش طبیعی جفت گیری گوسفند، یک یا دو گوسفند نر (قوچ) را به همراه گله ای از گوسفندان میش نگهداری می کنند. اواخر تابستان تا پاییز زمانی است که گوسفندان نر را جهت جفتگیری به میان گوسفندان میش (ماده) می فرستند.

قوچ مولد به صورت ذاتی توانایی پیدا کردن میش های فحلی شده را جهت جفتگیری دارد. مدت زمان جفت گیری گوسفند در این شیوه حدودا 50 روز به طول می انجامد. در این زمان میش ها کاملا برای جفتگیری آماده هستند و درصد باروری بالایی را نشان می دهند.

روش جفت گیری مصنوعی (روش جفتگیری تلقیح مصنوعی)

روشی غیر حضوری برای آبستن کردن گوسفندهای میش است. در این شیوه از روش های جفت گیری گوسفند، اسپرم گوسفند نر یا قوچ را با استفاده از وسایل مخصوص تلقیح مصنوعی وارد بدن گوسفندهای ماده یا میش می کنند. هورمون تراپی در این شیوه از روش های جفت گیری گوسفند می تواند باعث افزایش باروری شود.

همچون روش جفتگیری طبیعی در این روش نیز از قوچ برای شناسایی گوسفندان ماده فحلی شده استفاده می کنند. البته بر روی آلت قوچ نر پوششی می بندند تا منی قوچ وارد بدن میش نشود. سپس با اجرای عملیات تلقیح مصنوعی، اسپرم قوچ های با صفات ژنتیکی اصلاح شده را وارد رحم گوسفند کرده و میش ها را آبستن می کنند.

روش های آماده سازی گوسفند برای جفت گیری

آماده سازی صحیح میش ها در یک ماه قبل از جفت گیری می تواند تأثیر مثبتی بر لقاح و درصد بره زایی آنها داشته باشد. گوسفندها در فصل پاییز و زمانی که روزها کوتاهتر می شوند، بیشترین باروری را دارند. با این حال، در برخی موارد گله ها به طور کامل یا جزئی خارج از فصل جفت گیری معمولی نیز جفت می شوند، اما به عنوان مثال در فصل بهار نیز با آماده سازی صحیح می توان بر اثر منفی پرورش خارج از فصل غلبه کرد.

تغذیه گوسفند

تغذیه- آماده سازی برای جفتگیری گوسفند

میش هایی که وضعیت وزنی خوبی دارند (در این باره در بالا توضیح داده شد) همیشه بهتر از میش های خیلی لاغر یا خیلی چاق تولید مثل می کنند. توجه به این نکته، نقطه شروعی برای اطمینان از لقاح خوب و موفق است. سه هفته قبل از جفتگیری گوسفندان، میش ها باید تغذیه مناسبی دریافت کنند تا اطمینان حاصل شود که وزن آنها دائماً افزایش می یابد. این کار می تواند به صورت تهیه مرتع خوب یا خوراک تکمیلی انجام شود. با این حال، فقط از چاق شدن بیش از حد آنها جلوگیری کنید.

اطمینان حاصل کنید که سطح عناصر کمیاب و ویتامین های A و E در آنها بهینه است. اگرچه گوسفندان در طول سال عناصر کمیاب را از طریق مرتع و لیس دریافت می کنند، اما ثابت شده است که مصرف مکمل های حاوی ویتامین های A و E چهار هفته قبل از جفت گیری گوسفند تأثیر مثبتی بر لقاح دارد.

کنترل انگل- آماده سازی برای جفت گیری گوسفندان

بسته به عواملی مانند آب و هوا، فصل و نوع مرتع، کرم زدایی نیز می تواند ارزش زیادی در پروسه جفت گیری گوسفندان داشته باشد. با توجه به اینکه انگل های داخلی ممکن است بر روی میش ها تاثیر منفی داشته باشند (مانند کم خونی، کاهش اشتها، اسهال، تحریک و غیره)، تقریباً می توان گفت کنترل انگل نیز به همان اندازه تغذیه مناسب بایستی مورد توجه قرار گیرد.

واکسن ها- آماده سازی برای جفتگیری گوسفند

همچنین اطمینان حاصل کنید که واکسن های لازم قبل از فصل جفت گیری، به عنوان مثال واکسن های مربوط به سقط جنین انزوتیک، کلیه پالپی، زبان آبی و غیره انجام شده باشند. به عنوان نکته ای عمومی در زمینه آماده سازی گوسفند برای جفت گیری اگر ممکن باشد، پشم میش ها را یک ماه قبل از جفت گیری کوتاه کنید. این کار یک اثر تحریک کننده نیز دارد که می تواند منجر به لقاح بهتر شود.

جمع بندی

جفتگیری گوسفند و مسائل پیرامون آن شامل انواع مباحث علل و مزایای جلوگیری از تولید مثل گوسفند، سن بهینه گوسفندان برای جفتگیری، متوسط تعداد بره، آشنایی با دستگاه تناسلی گوسفندان نر و ماده (قوچ و میش)، مزایای دو قلو زایی، انواع روش های جفت گیری گوسفندان، آماده سازی گوسفندان برای جفت گیری و … می شود که هر یک از آنها بایستی به صورت کاملا تخصصی مورد بررسی قرار گیرند.

آنچه در این میان برای پرورش دهندگان گوسفند و صاحبان دامداری ها و مزارع پرورش دام سبک مهم است، افزایش میزان بازدهی و صرفه اقتصادی مزرعه می باشد. در این راستا اتکای به علم و رفتن به دنبال بهترین و مدرن ها شیوه ها و ابزار میتواند بهترین نتایج را حاصل کند. در این متن سعی شد نکات مهم مربوط به تمام این حوزه ها در حد گنجایش متن ذکر و مزایا و معایب برخی روش ها و رویکردها در این حوزه مورد بررسی قرار گیرند.

فارموژن در حوزه اصلاح نژاد، ارزیابی ژنومیک و انتخاب دام برتر فعالیت می کند. هدف فارموژن کاهش نیاز دامداران به واردات اسپرم­ های خارجی و ارسال نمونه­ های خون یا بافت دام به خارج از کشور برای ارزیابی ژنومیکی است.
فارموژن گاوهای هلشتاین را از طریق نمونه خون (DNA) مورد ارزیابی ژنومیک قرار داده و امتیاز هر گاو برای صفات مختلف در کاتالوگ ارائه می شود. استفاده از گاوهای ژنومیک به افزایش سرعت اصلاح نژاد و بازده اقتصادی کمک می کند. برای کسب اطلاعات بیشتر با ما تماس (۰۲۱۶۶۰۵۱۸۵۵) بگیرید، یا به اینستاگرام فارموژن مراجعه کنید

معرفی انواع گوسفند

انواع گوسفند

در دنیا انواع گوسفند مختلفی وجود دارد، در حال حاضر حدود 200 نوع نژاد گوسفند شناخته شده است. پرورش انواع گوسفند به چند دلیل صورت می‌گیرد. گاهی پرورش‌دهنده به‌دنبال گوسفند گوشتی است. به‌دلیل اهمیت گوشت گوسفند در ایران، پرورش نژادهای گوشتی گوسفندان در کشور ما همیشه مورد توجه بوده است. گاهی نیز گوسفند شیری موردنظر پرورش‌دهندگان است. از شیر گوسفندان شیری در تهیه ماست و لبنیات گوسفندی استفاده می‌شود.


نژادهایی از گوسفندان هم به‌خاطر پشم آنها پرورش داده می‌شوند. پشم گوسفندان در صنایع مختلفی مانند پارچه‌بافی و قالی‌بافی مورداستفاده قرار می‌گیرد. البته پوست و پشم فراوری شده گوسفندان هم در دوخت برخی لباس‌ها و زیراندازها به کار برده می‌شود. از طرف دیگر کاربرد پوست گوسفند در ساخت وسایل چرمی، آن را به کالایی لوکس و باارزش تبدیل ساخته است. صنعت چرم یکی از صنایع مهم در پیشرفت اقتصادی بسیاری از کشورها است.


از دیدگاه دیگری نیز شناخت نژاد گوسفندان دارای اهمیت است. هر نژادی از گوسفندان در منطقۀ خاصی بهترین رشد را دارد. در واقع منطقه‌ای که شما در نظر دارید در آن به پرورش گوسفند بپردازید، عاملی تعیین‌کننده در انتخاب نوع گوسفندان است.
با ما در نگاهی به انواع گوسفندان از نظر بازدهی، و بهترین نمونه‌های ایرانی و خارجی آنها همراه باشید.


انواع گوسفند از نظر نوع بازدهی


انواع گوسفندان از نظر نوع بازدهی به چهار دسته مختلف گوشتی، شیری، پشمی و پوستی دسته‌بندی می‌شوند. البته این نکته را نیز باید به‌خاطر داشته باشید که برخی از انواع گوسفندان در دو یا هرچهار مورد بازدهی دارند. یعنی ممکن است گوسفندی هم گوشتی باشد و هم شیر، پشم و پوست آن موردتوجه دامداران قرار گیرد. در ادامه نگاهی به انواع نژاد گوسفند داشته‌ایم.


1- نژاد گوشتی:


نژادهای گوشتی گوسفندان به‌منظور پرورش آنها برای تأمین پروتئین موردنیاز انسان صورت می‌گیرد. در ایران گوشت گوسفند از محبوبیت بالاتری نسبت به گوشت گوساله برخوردار است.بدین ترتیب پرورش نژادهای گوشتی گوسفندان مورد توجه بیشتر دامداران قرار دارد. بهترین گوسفندان نژاد گوشتی آنهایی هستند که زود وزن بگیرند و هیکل بزرگ‌تری داشته باشند.

 

نژاد گوسفند گوشتی ایرانی

 

نژاد افشاری:

یکی از بهترین گوسفندان گوشتی ایرانی، گوسفندان نژاد افشاری است. این نژاد از گوسفندان ایرانی در استان‌های غرب و شمال غرب ایران زندگی می‌کنند. وزن‌گیری گوسفندان نژاد افشاری بالا است و رشد سریع آن، این نژاد از گوسفندان ایرانی را تبدیل به نژادی برتر در بین گوسفندان ایرانی ساخته است.

حدود دو میلیون راس از این نوع گوسفند در استان‌های همدان، آذربایجان غربی و شرقی، زنجان، اردبیل و استان‌های دیگر پرورش داده می‌شود. درصد بازدهی لاشه گوسفندان افشاری حدود 60 درصد است. می‌توان گفت بیشتر خریدهای مربوط به گوسفند گوشتی در کشور ما مربوط به این نژاد گوسفند است.

 

نژاد شال:

یکی دیگر از نژادهای گوشتی در بین گوسفندان ایرانی، نژاد شال است. گوسفندان شال ایرانی رقیبان گوسفندان افشاری هستند. این دو نژاد گوسفند شباهت‌های بسیاری به یکدیگر دارند. تفاوت مهم این دو نوع نژاد گوسفند ایرانی در زیست‌بوم و رنگ بدن آنها است. گوسفندهای نژاد شال در تولید شیر و پشم هم موردتوجه هستند.

 

نژاد زندی:

گوسفند زندی یکی از انواع گوسفندهای ایرانی است که بازدهی دوگانه دارد. پوست گوسفند زندی در صنعت چرم کاربرد فراوان دارد. این گوسفند در بین گوسفندان گوشتی هم قرار می‌گیرد. رنگ بره گوسفند نژاد زندی سیاه است، اما پس از شش‌ماهگی کم‌کم تغییر کرده، به سمت قهوه‌ای تمایل پیدا می‌کند. البته گاهی هم تبدیل به نقره‌ای می‌شود. از پوست بره گوسفند زندی برای تولید لباس‌های گرم استفاده می‌شود.

میانگین تولید پشم سالانه گوسفند زندی 1.7 کیلوگرم در سال است. مقاومت گوسفندان زندی در برابر هوای برفی و بارانی، سرما و گرما و کم‌غذایی بسیار خوب است. همه این موارد باعث شده تا گوسفندهای زندی در سیستم کوچ موردتوجه قرار گیرند. از ویژگی‌های نژادی گوسفند زندی داشتن گوش کامل و دنبه گرد و کوچک است. میانگین وزن نوزادان نژاد زندی 2.7 کیلوگرم، و وزن گوسفند بالغ آن به 45 کیلوگرم می‌رسد.

 

نژاد سنگسری:

نژاد سنگسری متعلق به مناطق گرم و معتدل ایران است. سنگسر منطقه‌ای در اطراف شهرستان سمنان است و پراکندگی این نوع گوسفند در این منطقه به صدهزار رأس می‌رسد. گوسفندان سنگسری رشد خوبی دارند و در زمینه تولید شیر هم موردتوجه دامداران قرار گرفته‌اند.

 

نژاد سنجابی:

زیست‌بوم اصلی گوسفند نژاد سنجابی استان کرمانشاه است. این نژاد گوسفند ایرانی علاوه بر تولید گوشت، پشم بسیار مرغوبی هم دارد. از پشم این نژاد در صنایع مختلف استفاده می‌شود. تیپ‌های مختلف این نوع از گوسفندان ایرانی شامل زردی، کلول و کژل است.

 

نژاد زل:

یکی دیگر از نژادهای گوشتی ایرانی نژاد گوسفند زل است. گوسفندان زل به جای دنبه، دم دارند. وزن‌گیری گوسفندان زل بالا است و به همین دلیل جزو گوسفندان گوشتی ایرانی شناخته شده‌اند. باروری خوب و دوقلوزایی هم از برتری‌های این نوع گوسفند ایرانی است.

 

نژاد مغانی:

دام‌های دشت مغان گوشتی لذیذ و بدون چربی‌های اضافه دارند. وزن‌گیری گوسفندهای نژاد مغانی سریع است و شیر آنها نیز موردتوجه دامداران است. بدین ترتیب این نژاد از گوسفندان ایرانی در زمینه شیری هم جزو برترین‌ها است. بره‌های نژاد مغانی در زمان تولد چهار کیلو وزن دارند و در زمان شیرخوارگی وزن آنها به 22 کیلوگرم می‌رسد.

 

نژاد تالشی:

گوسفند تالشی هم از گوسفندان گوشتی ایرانی است. گوشت این گروه از گوسفندان ایرانی ترد و مرغوب است و طرفداران زیادی دارد. پشم گوسفندان تالشی به‌رنگ سفید تا نخودی است. احتمال می‌رود گوسفندان تالشی از ترکیب دو نژاد زل و مغانی به وجود آمده باشند. وزن گوسفندان نر تالشی در بلوغ به 47 کیلوگرم، و وزن ماده‌های آنها به 43 کیلوگرم می‌رسد. زیستگاه این گوسفندان بیشتر در منطقه تالش گیلان تا آستارا است.

 

نژاد آتابای:

یکی از مناسب‌ترین نژادها برای پرواربندی نژاد آتابای است. حاصل ترکیب نژادهای قوچ دنبه‌دار و میش زل تبدیل به نژاد گوسفند آتابای شده است.

 

نژاد گوسفند گوشتی خارجی:

 

نژاد رامنی Romney:

گوسفندهای نژاد رامنی از مقاوم‌ترین گوسفندها در دنیا هستند. گوسفندهای رامنی گوشت خوب و لذیذی دارند. اما این نکته تنها امتیاز آنها به شمار نمی‌رود. پشم این گوسفندان دراز، باکیفیت و مرغوب است. گوسفند رامنی سازگاری خوبی با مناطق مرطوب دارد. وزن قوچ این نژاد به 100 تا 125 کیلوگرم، و وزن میش آن به 85 تا 100 کیلوگرم می‌رسد.

 

نژاد رومانف Romanov:

نژاد گوسفندهای رومانف از روسیه است. این نژاد از گوسفندان به‌خاطر گوشت خوبشان شناخته‌شده هستند، اما پشم آنها هم جزو پشم‌های مرغوب است. رنگ پشم این گوسفندان در زمان تولد به‌رنگ سیاه و سفید است، اما پس از مدتی به خاکستری تبدیل می‌شود.

 

نژاد همشایر Hampshire:

سرزمین اصلی گوسفندان نژاد همشایر کشور انگلستان در قاره اروپا است. این گوسفندان پشمی تیره‌رنگ، و صورتی به‌رنگ سیاه دارند. گوسفندان نژاد همشایر اندازه متوسطی دارند، اما رشد آنها سریع است. گوشت این نژاد از گوسفندان خارجی لذیذ است. وزن قوچ بالغ این نژاد از گوسفندان حدود 135 کیلوگرم، و وزن میش آنها 90 کیلوگرم است. رنگ این گوسفندان به دو صورت دیده می‌شود. یکی قهوه‌ای تیره یکدست و رنگ دیگر آنها سیاه و سفید است. ویژگی دیگر این گوسفندان شیردهی خوب آنها است. تولید سالانه 3 تا 6 کیلوگرم پشم هم از دیگر برتری‌های این گوسفندان است.

 

نژاد سافولک Suffolk:

نژاد سافولک نژادی گوشتی و شیری است. این گوسفند ترکیبی از دو نژاد مختلف Norfolk و Southdown است. نکته جالب این است که این نژاد از پدر و مادر خود قوی‌تر است و بهره‌وری بیشتری دارد. همین موضوع باعث توجه به این نژاد در سال‌های اخیر شده است. در حال حاضر این گوسفند در کشورهای مختلفی پرورش داده می‌شود.

ست و پا، و سر گوسفندان نژاد سافولک سیاه است. این گوسفندان با آب‌وهوای مناطق مختلف هماهنگ می‌شوند و مقاومت خوبی در شرایط مختلف آب‌وهوایی دارند. گوشت این نوع از گوسفندها لذیذ و بدون چربی است و به همین دلیل پرورش آنها برای دامداران به‌صرفه است.

 

نژاد دورست Dorset:

گوسفندان نژاد دورست گوشتی هستند، اما نژاد شیری آنها نیز وجود دارد. این نوع از گوسفندان دارای شاخ‌های بلندی هستند. از توانائی‌های ویژه این نژاد، جفت‌گیری آنها در همه فصل‌ها است. نکته جالب دیگر درباره گوسفندان دورست این است که دوقلوزایی آنها بیشتر از تک‌قلوزایی است.

هر گوسفند نژاد دورست می‌تواند تا 4 کیلوگرم پشم در یک سال تولید کند. اندازه بلندی پشم این نوع گوسفندان بین 7 تا 13 سانتی‌متر است. وزن قوچ‌های نژاد دورست بین 85 تا 125 کیلوگرم، و وزن میش آنها بین 60 تا 85 کیلوگرم است.

 

نژاد دورپر Dorper:

نژاد دورپر ترکیبی از نژاد دورست شاخ‌دار و گوسفند سرسیاه پارسی است. این نژاد در آب‌وهوای گرم و خشک زندگی می‌کند و استقامت خوبی در شرایط سخت دارد. از پوست این نژاد نیز در صنعت چرم استفاده زیادی می‌شود.

گوسفندان نژاد دوربر جثه متوسطی دارند و رنگ بدن بیشتر آنها سیاه و سفید است. البته برخی از این گوسفندان هم به رنگ سیاه دیده می‌شوند. ترکیبی از پشم و مو روی پوست این گوسفندها را پوشانده است. امکان دوقلوزایی گوسفندان دورپر زیاد است. بیشتر میش‌های این نژاد در زایمان نخست یک قلو، و در زایمان‌های بعدی، دوقلو و حتی سه‌قلو به دنیا می‌آورند.

 

نژاد پاناما Panama:

این گوسفندِ گوشتی ترکیب دو نژاد قوچ رامبویه و میش لینکلن است و بدن بزرگی دارد. هدف از تولید این نژاد، اصلاح کیفیت گوشت و درازی پشم آنها بوده است.

 

انواع گوسفند شیری

 

انواع نژاد گوسفند شیری ایرانی:

 

گوسفند نژاد کردی خراسان:

گوسفندان نژاد کردی خراسان از گوسفندهای داری بازدهی دوگانه ایرانی است. این گوسفند علاوه بر شیری بودن، گوشتی هم هست. رنگ این نژاد از گوسفندان ایرانی قهوه‌ای روشن تا تیره است. رنگ پشم این گوسفندان در زمان تولد یکدست است. در گذر زمان رنگ پشم آنها در بخش‌های سر، صورت، دست‌ها و پاها تغییر می‌کند و روشن‌تر می‌شود.

وزن بره‌های این نژاد در زمان تولد بین 4.4 تا 4.6 کیلوگرم است. شیری که این نژاد در هر دوره شیری تولید می‌کند، به 44 کیلوگرم می‌رسد. حدود سه میلیون و پانصد هزار راس از این نوع گوسفندان در استان‌های خراسان پرورش داده می‌شود.

 

نژاد گوسفند شیری خارجی:

 

فریزین Friesian:

نژاد فریزین از شمال آلمان و کشور هلند است. شیر این گوسفند بسیار باکیفیت است و بازده بالایی دارد. این نژاد گوسفند در 230 روز می‌تواند 450 کیلوگرم شیر تولید کند. در سال‌های گذشته از این گوسفند برای اصلاح نژادی گوسفندان دیگر استفاده شده است. قابلیت باروری این گوسفندان نیز در جهان معروف است. گوسفند فریزین مقاومت خوبی در برابر شرایط سخت آب‌وهوایی دارد.

 

گوسفند نژاد پشمی

 

گوسفندان نژاد پشمی دارای پشم بلند و پرپشتی هستند. پشم گوسفندان برای تولید پارچه، پوشاک و زیراندازها مورداستفاده قرار می‌گیرد. پشم گوسفندان به چند گروه نسبتا ظریف، بلند، تلاقی بافته و قالی تقسیم می‌شوند.

 

نژاد گوسفند پشمی ایرانی:

 

گوسفند فراهانی:

پشم گوسفندان نژاد فراهانی طرفداران زیادی در صنعت پارچه بافی دارد. البته گوشت این نژاد هم موردتوجه دامداران قرار گرفته است. شهرهای اراک، آشتیان و فراهان مناطق اصلی پرورش و زیست این دام هستند. از شیر و گوشت این نژاد نیز استفاده زیادی می‌شود.

 

گوسفند بلوچی:

پشم باکیفیت گوسفندان بلوچی آنها را در گروه گوسفندان پشمی قرار داده است. مرغوبیت پشم این نوع گوسفندان بسیار بالا است. از پشم گوسفندان بلوچی در صنایع پارچه‌بافی و فرش‌بافی استفاده می‌شود. اما گوشت این دام‌ها نیز باکیفیت است. وزن‌گیری سریع گوسفندان بلوچی، آنها را در نژاد گوشتی هم قرار داده است. محل زندگی گوسفندان بلوچی در شرق ایران، جنوب غربی پاکستان و کشور افغانستان است.

 

نژاد ماکویی:

گوسفند ماکویی از گوسفندان پشمی ایرانی است که پشمی سفید با تارهای بلند دارد. از ویژگی‌های پشم این نژاد گوسفند رنگ‌پذیری خوب آن است. این ویژگی پشم گوسفند ماکویی را مناسب صنایع مختلفی چون قالیبافی ساخته است. میانگین بازدهی سالانه پشم این گوسفند 3 تا 5 کیلوگرم است. گوسفند ماکویی در بین گوسفندهای گوشتی هم شناخته‌شده است.

 

گوسفند نژاد کرمانی:

گوسفندان کرمانی به مرغوب بودن پشمشان معروف هستند. این گوسفندان جثه متوسطی دارند و گوشت آنها هم طرفداران زیادی دارد. گوشت گوسفندان کرمانی دارای چربی کمی است. این نژاد از گوسفندان ایرانی در شرایط گرم و خشک رشد می‌کنند.

 

انواع گوسفند پشمی خارجی:

 

نژاد مونتادال Montadal:

گوسفند مونتادال گوسفندی آمریکایی با بازدهی دوگانه است. پشم این نژاد از گوسفندان آمریکایی بسیار خوب و مرغوب است، اما گوشت آنها هم موردتوجه قرار گرفته است. رنگ گوش‌ها و پاهای این نوع گوسفند سفید است. صورت و پاهای گوسفند مونتادال بدون پشم است. نژاد گوسفند مونتادال لاشه‌ای گوشتی دارد و بدون شاخ است. میانگین پشم هر گوسفند مونتادال در سال بین 4.5 تا 5.5 کیلوگرم است.

نژاد فنلاندی Finn Sheep:

گوسفند فنلاندی اندازه‌ای کوچک دارد. دست، پا، بینی و گوش‌های این گوسفند سفید است. بره‌های نژاد فنلاندی در زمان تولد کوچک هستند. این گوسفند در برابر شرایط نامساعد، مقاومت خوبی دارد.

 

نژاد جاکوب Jacob:

گوسفندان نژاد جاکوب شاخ‌های بلند، تیره و پشم بسیار خوبی دارند. شاخ‌های گوسفندان نژاد جاکوب معمولا به‌رنگ تیره است، اما در مواردی هم به‌ شکل راه‌راه سیاه و سفید دیده می‌شود. این نوع از گوسفندان به زیبایی و ابهت معروفند. وزن قوچ بالغ این نژاد بین 52 تا 82 کیلوگرم، و وزن میش‌های آن به 36 تا 54 کیلوگرم می‌رسد.

 

نژاد کاریدال Corriedale:

کاریدال نیز از نژادهای گوسفند پشمی است که گوشت آن نیز باکیفیت است. این نوع از گوسفندان بازدهی دوگانه دارد و گوشت و پشم آن، هم‌زمان موردتوجه قرار گرفته است. گوسفند کاریدال ترکیبی از دو نژاد مرینوس و لینکلن است و اصل آن به کشور نیوزیلند بازمی‌گردد. این گوسفند وزن بالایی دارد و بازدهی پشم آن در سال بین 5 تا 7 کیلوگرم است.

 

نژاد باربادوس Barbados:

گوسفند باربادوس شاخ و موی زیبایی دارد و بیشتر به خاطر پشم خود مورد توجه قرار گرفته است. این گوسفند لاغر است و گوشت این نژاد از گوسفندان خارجی خیلی موردتوجه نیست.

 

نژاد مرینوس Merino:

زادگاه اصلی گوسفندان نژاد مرینوس در اسپانیا بوده، اما اکنون در بسیاری از کشورهای دنیا پرورش داده می‌شود. نژاد مرینوس یکی از بهترین نژادهای گوسفندان خارجی است. این نژاد جزو نژادهایی است که با بسیاری از وضعیت‌های آب‌وهوایی دنیا سازگار است. این نژاد گوسفندان بسیار قوی هستند و گوشت آنها هم لذیذ و بدون چربی است.

رشد پشم گوسفندان مرینوس زیاد است و باید هر سال چیده شود. بلند بودن پشم گوسفندان نژاد مرینوس گرمای بدن آنها را بالا می‌برد و جلوی دید آنها را می‌گیرد. راه رفتن این گوسفندها هم با پشم‌های بلند دچار مشکل می‌شود.

گوسفندان نژاد مرینوس پوستی چین‌دار دارند و بلندی پشم آنها به 7 سانتی‌متر می‌رسد. توانایی جفت‌گیری این نژاد بالا است. نژاد مرینوس می‌تواند در مراتعی با گیاهان کم رشد کند. 4 تا 6 کیلوگرم پشم سالانه، تولید هر گوسفند نژاد مرینوس است. میانگین پشم سالانه در برخی از انواع این نژاد به 18 کیلوگرم در سال هم می‌رسد. برخی از قوچ‌های این نژاد دارای شاخ هستند، اما میش‌ها شاخ ندارند.

 

نژاد لینکلن Lincoln:

گوسفندهای نژاد لینکلن دارای پشم‌های بلندی هستند که محبوبیت زیادی در صنعت بافندگی دارد. پشم‌های این نژاد به‌رنگ سفید، با رگه‌های نقره‌ای و مشکی است. البته گوسفندان خاکستری، نقره‌ای و مشکی هم در بین آنها دیده می‌شود. نژاد لینکلن جثه‌ای بزرگ دارد و به‌عنوان سنگین‌ترین گوسفندان جهان شناخته شده است. گوسفند لینکلن دارای وزن‌گیری سریعی است و از گوشت آن هم برای تامین پروتئین موردنیاز انسان‌ها استفاده می‌شود.

گوسفندان نژاد لینکلن در نتیجه ترکیب دو نژاد لایسستر و گوسفندان بومی ساحل لینکلن شایر در کشور انگلستان است. گوسفندان لینکلن در آب‌وهوای سرد پرورش داده می‌شوند. وزن قوچ این نژاد بین 110 تا 160 کیلوگرم، و وزن میش آن بین 90 تا 110 کیلوگرم است. این نژاد به کشور انگلستان برمی‌گردد، اما امروزه تعداد کمی از آنها در این کشور باقی مانده است. مقدار تولید پشم سالانه هر گوسفند لینکلن 6 تا 10 کیلوگرم در سال است.

 

نژاد لایسستر Leicester:

نژاد لایسستر گوسفندی انگلیسی، و دارای پشمی بلند و فرفری است. بلندی پشم این نوع گوسفند بین 12 تا 25 سانتی‌متر است. رنگ پشم گوسفندان لایسستر بیشتر سفید است و لکه‌های سیاهی بر روی آنها دیده می‌شود. این گوسفندان بدون شاخ هستند و گوشت آنها نیز موردتوجه دامداران قرار دارد.

وزن گوسفند لایسستر در زمان بلوغ در حدود 55 کیلوگرم است. نژاد گوسفند لایسستر شباهت زیادی به نژاد لینکلن دارد. وزن قوچ نژاد لایسستر بین 110 تا 125 کیلوگرم، و وزن میش آن بین 85 تا 115 کیلوگرم است.

 

نژاد دبویلت Debouillet:

گوسفندان دبویلت از ترکیب نژاد رامبویه و مرینوس متولد شده‌اند. نژاد دبویلت پشم بسیار ارزشمندی، به‌رنگ سفید دارد. سرزمین اصلی این گوسفندان آمریکا است.

 

نژاد تایلس Tailless:

سرزمین اصلی گوسفند نژاد تایلس آمریکا است. تایلس نژاد ترکیبی از دو نوع گوسفند بدون دم سیبری با دیگر نژادهای اصلاح‌شده است. گوش، پا و صورت این نژاد به‌رنگ سفید و بدون پشم و شاخ است.

 

نژاد رامبویه Rambouillet:

نژاد رامبویه نیز نمونه‌ای از نژاد پشمی است. زیستگاه اصلی نژاد رامبویه کشور فرانسه بوده، اما امروزه در کشورهای مختلفی پرورش داده می‌شود. گوسفندان این نژاد ریزپشم هستند. نژاد رامبویه توانایی تولید پشم زیاد و باکیفیتی دارد که از آن در صنایع مختلف استفاده می‌شود. مقاومت نژاد گوسفندان رامبویه نیز در مناطق مختلف آب‌وهوایی بسیار خوب است. رشد پشم نژاد رامبویه به 10 سانتی‌متر در سال می‌رسد.

 

انواع گوسفند نژاد پوستی:

گوسفندان نژاد پوستی طرفداران زیادی در تولید پوشاک و وسایل چرمی مختلف مانند کیف، کفش، کمربند و وسایل دیگر دارند. چرم گوسفند از چرم‌های باکیفیت و گران‌قیمت است.

 

نژاد گوسفند پوستی ایرانی:

 

نژاد قره گل Karakul:

سرزمین اصلی نژاد گوسفند قره گل به کشورهای مختلف آسیای مرکزی، از جمله ایران برمی‌گردد. پوست، پشم و گوشت نژاد گوسفند قره گل از بهترین انواع مرغوب آن است. گوسفندان این نژاد از مقاومت خوبی در گرمای 40 درجه و سرمای زیر 30 درجه سانتی‌گراد برخوردارند. از پشم گوسفند قره گل برای تولید پوشاک گران‌قیمت استفاده می‌شود. نژاد قره گل گوشتی و شیری هم هست.

 

چندقلوزایی گوسفندها

 

نژاد گوسفندان چندقلوزا توانایی زایمان چند بره را در هر زایمان دارند. تعداد معمول بره در چندقلوزایی بین دو تا 6 بره متفاوت است. البته نوع خوراک دام، مسائل بهداشتی و سن آنها نیز در این زمینه تاثیرگذار است. دام‌پروران حرفه‌ای برای زیاد شدن تعداد گوسفندان خود به پرورش نژادهای چندقلوزای گوسفندان می‌پردازند.

 

نژاد گوسفند چندقلوزای ایرانی:

 

نژاد افشاری:

دوقلوزایی در بین گوسفندان افشاری درصد بالایی دارد. پرورش این نوع از گوسفندان به نفع دامداران است.

 

نژاد قشقایی:

قابلیت به دنیا آوردن دو تا سه بره در برخی از زایمان‌ها یکی از ویژگی‌های گوسفندان قشقایی است. گوسفندان قشقایی در پاییز و زمستان زادوولد می‌کنند. درصد بارداری این گوسفندان 96 درصد است.

 

نژاد کردی:

دوقلوزایی در بین گوسفندان نژاد کردی حدود 10 درصد است. گوسفندان کردی به دو گروه گوسفندان کوهستانی و دشتی تقسیم می‌شوند. بره‌های این نژاد در زمان تولد بین 4 تا 6 کیلوگرم وزن دارند.

 

نژاد مهربان:

درصد دوقلوزایی گوسفندان نژاد مهربان 13 درصد است. گوسفند مهربان از گوسفندان سنگین‌وزن ایرانی است. سر، صورت و زیر شکم نژاد مهربان بدون پشم است. قوچ مهربان دارای شاخ، و میش مهربان بدون شاخ است. رنگ پشم گوسفند مهربان از قهوه‌ای تا سیاه است. زیستگاه این نژاد از گوسفندان در استان‌های کردستان، زنجان و همدان است.

 

نژاد شال:

از نمونه گوسفندان چندقلوزای ایرانی، می‌توان به نژاد شال هم اشاره کرد.


نژاد گوسفند چندقلوزای خارجی

 

نژاد رومانف

یکی از شناخته‌شده‌ترین گوسفندهای چندقلوزا در دنیا نژاد رومانف است. بیشترین تعداد زایش این نوع گوسفند، 9 بره در یک بار زایمان، و در آمریکا گزارش شده است.


نژاد سافولک

رتبه دوم چندقلوزایی در دنیا را گوسفندان نژاد سافولک به خود اختصاص داده‌اند.


دسته‌بندی بهترین نژاد گوسفندان ایرانی

 

نوع نژاد نوع بازدهی منطقه زیست
افشاری گوشتی غرب و شمال غرب ایران
شال گوشتی، شیری و پشمی قزوین
زندی گوشتی و پوستی قم
سنجابی گوشتی و پشمی کرمانشاه
زل گوشتی مازندران
مغان گوشتی و شیری آذربایجان غربی
تالشی گوشتی گیلان تا آستارا
آتابای گوشتی مناطق مختلف ایران
کردی خراسان شیری استان خراسان
فراهانی پشمی و گوشتی اراک
بلوچی پشمی و گوشتی سیستان و بلوچستان، خراسان
ماکویی پشمی و گوشتی استان آذربایجان
کرمانی پشمی و گوشتی استان کرمان
قره گل پوستی، پشمی و گوشتی آسیای مرکزی و ایران
جدول دسته‌بندی بهترین نژاد گوسفندان ایرانی



دسته‌بندی بهترین نژاد گوسفندان خارجی

 

نوع نژاد نوع بازدهی منطقه زیست
رامنی گوشتی انگلستان
رومانف گوشتی روسیه
همشایر گوشتی انگلستان
سافولک گوشتی، شیری و پشمی فرانسه
دورست گوشتی، شیری استرالیا
دورپر گوشتی و پوستی آفریقا
پاناما گوشتی و پشمی کلمبیا
فریزین شیری آلمان
مونتادال پشمی و گوشتی آمریکا
فنلاندی پشمی فنلاند
کاریدال پشمی و گوشتی نیوزیلند
باربادوس پشمی کارائیب
مرینوس پشمی اسپانیا
لینکلن پشمی و گوشتی انگلستان
لایسستر پشمی انگلیس
دبویلت پشمی آمریکا
تایلس پشمی آمریکا
رامبویه پشمی فرانسه
جدول دسته‌بندی بهترین نژاد گوسفندان خارجی


نکته‌های مهم در پرورش گوسفند


شاید شما هم علاقه‌مند باشید در زمینه پرورش گوسفند به فعالیت بپردازید. در این صورت باید از نکته‌های بسیاری آگاه باشید. نخستین نکته داشتن تجربه دام‌پروری است. اگر شما دارای تجربه کافی در این زمینه نیستید، از راهنمایی فردی باتجربه در این زمینه استفاده کنید.

توجه به نکته‌های زیر نیز می‌تواند راهنمای شما باشد:

  • پیش از اقدام به خرید گوسفند، از داشتن محیط مناسب برای این کار مطمئن شوید.
  • محیط مناسب برای پرورش گوسفند دارای انبار، سکو و سیلوهای مناسب است.
  • نژادی را انتخاب کنید که با آب‌وهوای منطقه موردنظر شما هماهنگی داشته باشد و بتواند در آنجا رشد کند.
  • خرید نژادی که قابلیت چندقلوزایی هم داشته باشد، در این مسئله اهمیت بسیاری دارد.
  • از بهترین مواد غذایی ارگانیک برای خوردوخوراک دام‌ها استفاده کنید.
  • با داشتن سرمایه بیشتر و تعداد گوسفندان بالاتر، سود شما هم بیشتر خواهد بود.
  • همواره یک دام‌پزشک را در کنار خود داشته باشید.


سخن پایانی

آشنایی با نژاد گوسفندان و شرایط زیستی و چگونگی رشد آنها برای هر کسی که قصد دارد در زمینه دامداری به فعالیت بپردازد، ضروری است. البته در کنار آشنایی با نژاد گوسفندان، نکته‌های دیگری نیز در این مسیر باید موردتوجه قرار گیرد. نکته نخست انتخاب گوسفند با توجه به منطقه موردنظر شما برای پرورش دام است. در هر منطقه با توجه به شرایط جغرافیایی، نوع خاصی از گوسفندان می‌توانند رشد و بازدهی خوبی داشته باشند.


نکته بعدی انتخاب دامی است که بیشترین بازدهی را داشته باشد. برخی از گوسفندان چندقلوزا هستند. برخی نیز بازدهی چندگانه دارند و پرورش آنها به‌صرفه‌تر است. البته نکته‌های دیگری هم در این زمینه باید موردنظر قرار گیرد که برخی از آنها بهداشت محیط پرورش گوسفندان، نوع خوراک آنها و بسیاری از مسائل دیگر است. در یک کلام می‌توان گفت برای پرورش نژاد گوسفند باید با آگاهی کامل اقدام کرد.
 

فارموژن در حوزه اصلاح نژاد، ارزیابی ژنومیک و انتخاب دام برتر فعالیت می کند. هدف فارموژن کاهش نیاز دامداران به واردات اسپرم­ های خارجی و ارسال نمونه­ های خون یا بافت دام به خارج از کشور برای ارزیابی ژنومیکی است.
فارموژن گاوهای هلشتاین را از طریق نمونه خون (DNA) مورد ارزیابی ژنومیک قرار داده و امتیاز هر گاو برای صفات مختلف در کاتالوگ ارائه می شود. استفاده از گاوهای ژنومیک به افزایش سرعت اصلاح نژاد و بازده اقتصادی کمک می کند. برای کسب اطلاعات بیشتر با ما تماس (۰۲۱۶۶۰۵۱۸۵۵) بگیرید، یا به اینستاگرام فارموژن مراجعه کنید.

آشنایی با انواع نژاد گوسفند

نژاد گوسفند

 زمانی که صحبت از حیوانات اهلی باشد گوسفند از اولین مواردی است که به ذهن میرسد. گوسفند پستانداری از راسته جفت‌سم‌سانان، از گروه نشخوارکنندگان و از خانواده گاوسانان است، به گوسفند نر، قوچ و به گوسفند ماده، میش و به فرزندشان، بره گفته می‌شود.

به دلیل تمایز در نوع پشم، میزان زاد و ولد، شیردهی، تفاوت غریزه زندگی و کار گروهی و بسیاری از ویژگی‌های دیگر که ازنظراقتصادی برای زندگی انسان‌ها مفید و موثر بوده اند؛ گوسفند از اولین حیواناتی بود که انسان تصمیم به اهلی کردن آن گرفت . اهمیت گوسفند در زندگی اقتصادی و روزمره انسان تا حدی است که با استفاده از شیوه های پرورشی و اصلاحی مختلف امروزه بیش از 200 نژاد مختلف گوسفند شامل گوسفندان ترکیب نژادی داریم.

چرا باید نژاد گوسفندان را بدانیم؟

برای پرورش هر دامی ابتدا نیاز است که به شناختی کلی و همه جانبه از آن دام دست پیدا کنیم و سپس با شناخت نژاد های مختلف دام مورد نظر بهترین شرایط را برای پرورش دام خود ایجاد کنیم همچنین با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و امکانات خود به انتخاب دام مناسب برای پرورش بپردازیم . حتما شما هم می دانید که برخی نژاد گوسفند برای مناطق خاصی هستند و تنها در شرایط آب و هوایی مخصوص به خود امکان زندگی کردن را دارند.

البته ممکن است یک نژاد در یک منطقه برخلاف شرایط آب و هوایی زنده بماند اما بازدهی خوبی برای دامدار نخواهد داشت. گوسفندان از منظر اقتصادی حتی در جوامع مدرن اهمیت زیادی دارد و به صورت‌های مختلف برای افراد سودآوری می‌کند؛ برای ذکر مثال از کاربردهای متفاوتی که گوسفندان برای انسان‌ها دارد که زندگی اقتصادی افراد زیادی را می‌چرخاند به موارد زیر می‌توان اشاره کرد.

  • پشم
  • شیر
  • گوشت
  •  پوست

تقسیم بندی نژاد گوسفندان

گوسفندان براساس چند معیار در دسته‌های متفاوت نژادی قرار می‌گیرند. دسته بندی نژادی در میان گوسفندان ایرانی از این عوامل پیروی می‌کند:

گوسفند افشاری
نژاد افشاری

نژادهای چند قلو زا

نژاد چند قلو زا بهترین نژاد گوسفندان هم در میان نژادهای ایرانی وهم جهانی است. این گوسفندان توانایی آن را دارند که به طور همزمان در یک شکم چندین بره به دنیا بیاورند و به همین جهت فروش آن‌ها نسبت به دیگر نژادها درآمدزاتر است و به از این رو همیشه پرطرفدار بوده است.


این گوسفندان توانایی زایش بین دو تا شش بره را دارند؛ البته شرایط دیگری همچون رعایت موارد بهداشتی، تغذیه و سن در چند قلو زایی این نژاد هم موثر است و همچنین در توان شیردهی آن‌ها هم نقش دارد. با داشتن نژاد اصیلی از گوسفندان چند قلو زا و رعایت نکات مهم در پرورش آن‌ها می‌توانید در زمان کم سرمایه خود را چند برابر کنید.

گوسفند مرینوس
نژاد مرینوس

نژادهای پشمی

این نژاد از جهت پشم و پوست خود مورد توجه قرار می‌گیرند و عموما پشم‌ها پرپشت و متراکمی دارند که در صنعت پارچه و پوشاک استفاده می‌شود. البته نوع پشم این گوسفندان میتواند از نظر ضخامت باهم متفاوت باشد که در نتیجه به تولید پارچه های متفاوت منجر میشود

گوسفند رومانوف
نژاد رومانوف

نژادهای گوشتی

نژادهای گوشتی از نظر تأمین گوشت در بازار مورد توجه قرار می‌گیرند، به خصوص در ایران که گوشت این حیوان محبوب است و با وجود اینکه درصد پروتئین و کالری آن با گوشت گوساله یکسان است اما به دلیل طبع گرمی دارد اکثر خریداران به گوشت گوسفند تمایل دارند. در این دسته نژاد هایی اهمیت دارند که زود وزن بگیرند و از لحاظ پرواربندی مناسب باشند. نژادهای سنگسری، مغانی، سنجابی، تالشی فشندی، زندی و شال از جمله نژادهایی هستند که گوسفندانی پر گوشت به بار می‌آورند و هیکل بزرگتری هم دارند؛ برای مثال بره‌های نژاد مغانی در زمان تولد چهار کیلو وزن دارند که در زمان شیردهی 22 کیلو وزن می‌گیرند.

نژاد قره گل

نژادهای پوستی

نژادهای پوستی در تولید پوشاک طرفداران زیادی دارند و جز تولیدات بسیار گران قیمت هم محسوب می‌شوند. برای نژادهای پوستی، دوره بره بودن اهمیت بیشتری دارند و بره‌های قره گل که نژاد ایرانی هستند، از بهترین و مرغوب‌ترین نژاد گوسنفدان برای استفاده از پوست هستند.

اسامی نژادهای مختلف گوسفند در ایران و جهان

 

نژادهای گوسفند دوقلو زایی

  • گوسفند افشاری
  • گوسفند مهربان
  • گوسفند شال

نژادهای گوسفند پشمی

  • گوسفند ماکویی
  • گوسفند کرمانی

 نژادهای گوسفند گوشتی

  • گوسفندسنگسری
  • گوسفند سنجابی
  • گوسفند مغانی
  • گوسفند زل
  • گوسفند تالشی
  • گوسفند شال
  • گوسفند فشندی
  • گوسفند زندی

نژاد گوسفندی پوستی

  • گوسفند نژاد قره گل
  • گوسفند نژاد خارجی

گوسفندان نژادهای زایشی- گوشتی

گوسفند نژاد رومانف

نژادهای پشمی گوسفندان

  • گوسفند نژاد مرینوس
  • گوسفند نژاد تایلس
  • گوسفند نژاد رامبویه
  • گوسفند نژاد دبویلت

نژادهایی با پشم نسبتاً ظریف

  • گوسفند نژاد دورست
  • گوسفند نژاد فنلاندی
  • گوسفند نژاد همشایر
  • گوسفند نژاد مونتادال
  • گوسفند نژاد آکسفورد
  • گوسفند نژاد شروپ شایر
  • گوسفند نژاد سات داون
  • گوسفند نژاد سافولک
  • گوسفند نژاد تونس

گوسفندان نژادهای پشم دراز

  • گوسفند نژاد کاتسولد
  • گوسفند نژاد لایسستر
  • گوسفند نژاد لینکلن
  • گوسفند نژاد رامنی

گوسفندان نژادهای پشم تلاقی یافته

  • گوسفند نژاد کلمبیا
  • گوسفند نژاد کوریدال
  • گوسفند نژاد پاناما
  • گوسفند نژاد راملدال
  • گوسفند نژاد تارگی
  • گوسفند نژاد بدون دم
  • گوسفند نژاد سوت دال

گوسفندان با نژادهای پشم قالی

گوسفند نژاد صورت سیاه‌ اسکاتلند

بهترین نژاد گوسفند

همانطور که در ابتدای مقاله اشاره شد بهترین نژاد گوسفند بسته به اهداف دامدار مشخص می شود، اما به هر جهت در ادامه برای هر چشم انداز پرورشی بهترین و پربازده ترین گوسفندان ایران را معرفی خواهیم کرد:

نژاد افشاری(دوقلوزا)

نژاد افشاری یکی از نژاد های بسیار خوب و دوقلوزای ایرانیست که از ذخایر ژنتیکی مهم در میان نژاد های گوسفند ایرانی است. این نژاد بیشتر در زنجان یافت می شود و با ویژگی‌ها و قابلیت‌های مختلفی که داراست، در دسته دام‌های گوشتی و شیری قرار می‌گیرد. از ویژگی های ممتاز این گوسفندان علاوه بر میزان بالای دوقلوزایی میتوان به مقاومت در برابر انواع بیماری ها، رشد سریع، تولید شیر پر چربی و قابلیت تطابق با اقلیم های مختلف به خصوص سرد اشاره کرد.

نژاد ماکویی(پشمی_گوشتی)

گوسفند ماکویی اغلب به رنگ سفید شناخته میشود و به دلیل کیفیت بالای پشم، از آن بعنوان بهترین پشم رنگرزی و ساخت فرش استفاده می شود، میزان تولیدات پشمی این نژاد به طور متوسط برای قوچ بالغ حدود 3 الی 5.2 کیلوگرم و نیز برای بره های نژاد ماکویی حدودآ 850 تا 1100 گرم تخمین زده شده است.

گوسفندان این نژاد همچنین از نظر صفات بدنی نیز شاخص بوده و افزایش وزن خوبی در دوران پرواربندی دارد از این رو به عنوان نژاد گوشتی نیز شناخته میشوند. مناطق کوهستانی با آب و هوای معتدل را می توان زیست بوم اصلی این نژاد در نظر داشت به همین خاطر در شهرستان مرند پرورشاین گوسفند رواج بسیار دارد.

نژاد زل

این گوسفندان در دسته ی نژاد گوشتی قرار میگیرند که با ژنتیک خاص، فنوتیپی منحصر به فردی نیز دارند که در میان تمام نژاد ها کمترین میزان دنبه را داشته و بازدهی بالایی در تولید گوشت دارند. به جای دنبه دارای ‌دمی بصورت دنبالچه باریک متشکل از 7 مهره با طولی بین 10الی 12 سانتی متر هستند، چربی در لابه لای گوشت این حیوان تشکیل میشود که باعث کیفیت آن شده. همچنین دست و پای باریک و بلند و وزن کم این گوسفند توانایی راه پیمایی های طولانی برای آن را فراهم نموده. نژاد زل جزو نژادهای بومی استان مازندران است.

نژاد قره گل

نژاد قره گل یک نژاد قدیمیست که در سنگ نوشته های کهن نیز اثری از حضور آن میتوان یافت و بیشتر بخاطر پوست مرغوب و حلقه حلقه مانندی که دارد شناخته میشود.نام این گوسفند از روستایی با همین عنوان (Karakul) گرفته شده است. گوسفندان قره گل دارای جثه ای متوسط و دنبه ای بزرگ می باشند که پر از چربی است. گوسفندان این نژاد تحمل بالایی نسبت به اختلاف دمایی دارند، به صورتی که گرمای 45درجه و سرمای -30 درجه را نیز تحمل میکنند و از این رو در اکثر شرایط اقلیمی قادر به پرورش آنها هستید اما برای پرورش در شرایط گرم و خشک بسیار مناسب هستند.

سخن پایانی

به صورت کلی پرورش دام سبک به خصوص گوسفند به دلیل گرایش بازار به گوشت گوسفندی، درصد بالایی از صنعت دامداری را به خود اختصاص داده است، همچنین به دلیل حضور گسترده عشایر در صنعت دام و به دلیل سهولت جابه جایی دام سبک، پرورش این دام برای این دسته از دامداران نیز اهمییت بالایی دارد. از این رو آشنایی با نژادهای مختلف گوسفند و مزایا و معایب آن برای دامپروران دام سبک بسیار حائز اهمییت است.

فارموژن ارائه دهنده ی خدمات ژنومیک در زمینه دام آماده ی خدمت رسانی به دامپروران عزیز می باشد.